Wady wzroku a kategoria wojskowa - jakie są aktualne przepisy?

W społeczeństwie wciąż krąży mit, że samo noszenie okularów jest gwarancją zwolnienia z obowiązkowych ćwiczeń. Przepisy Wykazu Chorób i Ułomności są stosunkowo jasne w tym zakresie. W artykule wyjaśniamy dlaczego Armia ocenia wzrok niezwykle restrykcyjnie i na co należy zwrócić uwagę, myśląc o uaktualnieniu swoich danych medycznych w kontekście kategorii wojskowej.

Pobieżne badania, a rzeczywistość orzecznicza

Wielu rezerwistów obawia się wnikliwych i stresujących badań przed Wojskową Komisją Lekarską (WKL). Rzeczywista weryfikacja narządu wzroku jest jednak dość ograniczona. Badania te nierzadko są przeprowadzane w sposób pobieżny, sprowadzając się jedynie do odczytania liter z zawieszonej na ścianie tablicy Snellena. Zdarza się wręcz, że jeśli wezwany nie zgłasza wyraźnych problemów ze wzrokiem, szczegółowa ocena jest całkowicie pomijana. Komisja zazwyczaj nie dysponuje na miejscu zaawansowanym sprzętem optometrycznym, dlatego przy orzekaniu opiera się przede wszystkim na dostarczonych przez Ciebie wynikach, zaświadczeniach i opisach. Bez odpowiednio przygotowanej, aktualnej historii leczenia od specjalisty, Twoje słowa o pogarszającym się widzeniu mogą nie znaleźć odzwierciedlenia w ostatecznym orzeczeniu.

Wady wzroku, dioptrie - co dokładnie mówi Wykaz MON?

Kluczowe znaczenie przy orzekaniu o kategorii wojskowej na podstawie wad wzroku mają szczegółowe parametry, do jakich obywatel z problemami z refrakcją jest uznawany za w pełni zdolnego do służby. Zgodnie z Wykazem Chorób i Ułomności, ostrość wzroku korygowana szkłami sferycznymi (krótkowzroczność lub nadwzroczność) do ±6,0 dioptrii oraz szkłami cylindrycznymi (astygmatyzm) do ±3,0 dioptrii wciąż kwalifikuje do kategorii A.

Przykładowo - jeżeli nosisz okulary z cylindrami w obu soczewkach i nie przekraczają one +3 albo -3, jedyną adekwatną kwalifikacją na tej podstawie będzie kategoria A.

Dopiero wady wzroku przekraczające te rygorystyczne limity - czyli wymagające szkieł sferycznych powyżej ±6,0 D lub cylindrycznych powyżej ±3,0 D - stanowią podstawę do przyznania kategorii D. Warto w tym miejscu dodać krótką informację dla osób po laserowej korekcji wad refrakcji: wojsko ocenia skuteczność takiego zabiegu po upływie 3 miesięcy od operacji i jeżeli rogówka goi się prawidłowo, a pacjent widzi ostro, z reguły otrzymuje on kategorię A.

Visus 1.0 w optymalnej korekcji - dlaczego tak trudno zmienić kategorię?

Obywatele, których wzrok pogorszył się na przestrzeni lat, nierzadko składają wnioski o zmianę nadanej w młodości kategorii wojskowej. Zmiana decyzji wyłącznie na podstawie wady wzroku jest jednak niezwykle trudna. Główny problem z interpretacją wojskowego Wykazu MON stanowi bowiem sformułowanie "visus w optymalnej korekcji".

Visus to inaczej medyczna miara ostrości widzenia. Wartość 1.0 oznacza pełną, prawidłową ostrość wzroku. Kluczowe dla wojska jest to, jak widzisz po założeniu okularów. Jeśli nosisz mocne okulary, ale dzięki nim Twój visus wynosi 1.0 (widzisz wyraźnie i ostro), dla Komisji Twój wzrok jest sprawny i otrzymujesz kategorię A (o ile nie przekraczasz wspomnianego limitu ±6,0 D dla sfer lub ±3,0 dla cylindrów).

Przepisy, które urprawniają do orzeczenia kategorii „E” (np. mówiące o ostrości widzenia poniżej 0,5 lub w granicach 0,1 do 0,4) nie są stworzone dla osób używających właściwych, dobrze dobranych okularów korekcyjnych. Te paragrafy przewidziano dla osób zmagających się z ciężkimi, często nieodwracalnymi schorzeniami, u których nawet optymalna korekcja szkłami nie jest w stanie poprawić ostrości widzenia. Dotyczy to między innymi osób cierpiących na atrofię (zanik) nerwów wzrokowych, zaawansowane uszkodzenia siatkówki czy naczyniówki oka.

Jak widać, Wykaz MON oraz same Komisje traktują kwestie okulistyczne z dużą surowością. Oczekiwania wnioskujących o zmianę kategorii wojskowej na podstawie wad wzroku są więc stosunkowo wysokie. Niestety, tak jak wskazywaliśmy na początku artykułu, przepisy Wykazu MON są w tym zakresie jasne i nie przewidują żadnej „taryfy ulgowej” dla osób noszących okulary.