Brak kwalifikacji wojskowej

Często zdarza się, że osoby, które z różnych przyczyn losowych, nawet przez zwykłe niedoręczenie listu poleconego, nie przeszły w wieku 19 lat kwalifikacji wojskowej, żyją w przekonaniu, że temat samoistnie zniknął. Pojawia się poczucie, że administracja wojskowa o nich zapomniała. Nic bardziej mylnego. W świetle ustawy o obronie Ojczyzny, nieuregulowany stosunek do służby wojskowej nie ulega automatycznemu przedawnieniu. To stan tymczasowy, który w każdej chwili może spowodować problemy prawne i administracyjne.

Obowiązek pełnienia służby wojskowej trwa do 60. roku życia

Jeśli z jakichkolwiek przyczyn nie stawiłeś się do kwalifikacji wojskowej w roku, w którym kończyłeś 19 lat, obowiązek ten nie znika. Zgodnie z przepisami, obowiązkowi stawiennictwa podlegają osoby o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej aż do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia. Ten obowiązek wynika wprost z obowiązujących przepisów, konkretnie, z art. 59 ust 4. ustawy o obronie Ojczyzny. Oznacza to, że Wojskowe Centrum Rekrutacji (WCR) posiada, ustawowe prawo upomnieć się o stawiennictwo. Przeświadczenie, że upływ czasu chroni przed poborem lub badaniami lekarskimi, jest jednym z najczęstszych błędów interpretacyjnych.

Brak listu w skrzynce? Prawo i tak wymaga Twojej obecności

Kolejnym bardzo istotnym mitem jest założenie, że obowiązek kwalifikacji powstaje dopiero w momencie doręczenia wezwania z WCR. Wiele osób uważa, że skoro list nigdy nie dotarł lub został wysłany pod stary albo nieaktualny adres (np. zameldowania, a nie zamieszkania), to obowiązek stawiennictwa ich nie dotyczy. Ustawa o obronie Ojczyzny i przepisy wykonawcze w swoim obecnym brzmieniu jasno precyzują tę kwestię.

Przed rozpoczęciem corocznego procesu kwalifikacji, Wojewoda ma obowiązek wydać oficjalne obwieszczenie, które jest standardowo publikowane w urzędach gmin oraz w Internecie, np. w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z prawem, obwieszczenie to stanowi wiążące wezwanie do stawienia się do kwalifikacji wojskowej, jeżeli należy się do kategorii osób wezwanych do kwalifikacji. 

Tym samym, nieotrzymanie imiennego wezwania (listu) w żaden sposób nie zwalnia osoby podlegającej kwalifikacji z obowiązku stawienia się w terminie i miejscu wskazanym w publicznym obwieszczeniu. Państwo wychodzi z założenia, że jako obywatel masz obowiązek respektowania tych ogólnych wezwań.

Konsekwencje zignorowania wezwania

Uchylanie się od obowiązku stawienia się na wezwanie organów wojskowych, które funkcjonują jako organy administracji publicznej, grozi uruchomieniem sankcji. Dzieje się to dwutorowo, tj. w trybie administracyjnym oraz karnym.

1. Środki administracyjne: grzywna i Policja (art. 59 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny)

Jeśli wezwany nie stawia się przed komisją bez uzasadnionej przyczyny, właściwy wójt, burmistrz lub prezydent miasta (działając z urzędu bądź na wniosek przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej albo Szefa WCR) ma obowiązek podjąć kroki:

• Grzywna w celu przymuszenia: jest to środek mający na celu bezpośrednie skłonienie wezwanego do wykonania obowiązku. Co ważne, grzywna ta może być nakładana wielokrotnie, jeśli wezwany nadal ignoruje nakazy.

• Przymusowe doprowadzenie przez Policję: jeśli środki dyscyplinujące nie przyniosą rezultatu, organ wydaje decyzję o przymusowym doprowadzeniu, powierzając jej realizację Policji, która ma prawo zatrzymać osobę uchylającą się i fizycznie doprowadzić ją do kwalifikacji, czyli do powiatowej komisji lekarskiej.

  
  

2. Odpowiedzialność karna: wykroczenie lub przestępstwo

Orzecznictwo sądowe jasno pokazuje, że zignorowanie tematu kwalifikacji wojskowej może również oznaczać wszczęcie postępowania karnego.

• Wykroczenie z art. 681 ustawy o obronie Ojczyzny: 

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2023 r. (sygn. akt IV KK 454/22) jednoznacznie orzekł, że pod rządami nowej ustawy niestawienie się do kwalifikacji wojskowej przed komisją lekarską bądź Szefem WCR stanowi wykroczenie. Sprawca podlega karze ograniczenia wolności albo karze grzywny, zgodnie z kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia.

• Przestępstwo z art. 685 ustawy o obronie Ojczyzny: 

Sytuacja staje się o wiele poważniejsza, gdy unikanie komisji ma charakter celowy i uporczywy. Kto w celu trwałego uchylenia się od obowiązku służby wojskowej lub innej formy spełniania obowiązku obrony dopuszcza się czynu określonego w art. 681, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2. Automatycznie oznacza to, że popełniony czyn jest przestępstwem.

Jak uregulować status z wyprzedzeniem?

Jeżeli należysz do grona osób, które z różnych przyczyn nie stawiły się dotychczas do kwalifikacji wojskowej, rozwiązaniem, które może Ci pomóc jest przejęcie inicjatywy. Dobrowolne zgłoszenie się i uregulowanie stosunku do służby pozwala przejść przez ten proces po uprzednim rzetelnym przygotowaniu. Stawia Cię to w znacznie korzystniejszej sytuacji, niż przymusowe doprowadzenie przez Policję lub orzeczenie grzywny celem przymuszenia.

Chcesz dowiedzieć się, jak uregulować swój obowiązek kwalifikacji wojskowej oraz jakiej dokumentacji medycznej oczekuje Komisja? Skontaktuj się z nami!