Dlaczego sama diagnoza schorzenia nie wystarcza do zmiany kategorii wojskowej?

Osoby zmagające się z przewlekłymi dolegliwościami zdrowotnymi często zakładają, że samo posiadanie dokumentu potwierdzającego konkretną chorobę automatycznie gwarantuje zmianę kategorii wojskowej z „A” na „D” lub „E”. To przekonanie to częsty błąd, który wielu osobom uniemożliwił skuteczną zmianę kategorii wojskowej. Zderzenie z rygorystycznymi przepisami wojskowymi wymaga zrozumienia, że dla wojskowej komisji lekarskiej absolutnie kluczowy jest jej realny, udokumentowany wpływ na funkcjonowanie organizmu.

Co jest istotą orzeczenia wojskowego?

Aby skutecznie przejść przez procedurę uaktualnienia kategorii, należy najpierw zrozumieć cel działania organów, które będą o tym decydować. Zgodnie z linią orzeczniczą, w tym m.in. z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 731/19), istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest ogólne stwierdzenie stanu zdrowia orzekanego, lecz rozstrzygnięcie o zdolności orzekanego do czynnej służby wojskowej. Diagnoza medyczna stanowi więc jedynie punkt wyjścia do klasyfikacji prawnej i medycznej oceny przydatności kandydata w szeregach armii.

adw. Krzysztof Czyżewski wskazuje:

„Sąd administracyjny ma za zadanie zweryfikować, czy postępowanie przed organem publicznym zostało przeprowadzone prawidłowo pod względem formalnym. Co za tym idzie, w postępowaniu o zmianę kategorii wojskowej, oczywiście po złożeniu skargi na orzeczenie, sąd musi ocenić czy na podstawie zgromadzonych dokumentów medycznych dokonano właściwego wnioskowania i przypisano właściwą kategorię.”

„Upośledzenie sprawności ustroju” to kluczowy termin Wykazu MON

Wykaz Chorób i Ułomności Ministerstwa Obrony Narodowej (czyli Załącznik nr 1 do Rozporządzenia MON z 2024 roku) dzieli schorzenia według stopnia, w jakim upośledzają one sprawność ustroju. Rozpoznanie choroby ma tylko znaczenie dla określenia, który paragraf a nie punkt znajdzie zastosowanie. Podstawowym wnioskiem jest więc fakt, że ta sama choroba u dwóch różnych osób może skutkować zupełnie inną decyzją o kategorii.

Właściwym przykładem jest choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, która stanowi jedną z najczęstszych przyczyn ubiegania się o zmianę kategorii zdolności do służby. Poniższa tabela dokładnie obrazuje, jak ten sam problem medyczny jest klasyfikowany w zależności od stopnia nasilenia objawów:

Paragraf Wykazu MON	Rozpoznanie medyczne /diagnoza	Stopień upośledzenia sprawności	Przyznawana kategoria wojskowa
§ 34 pkt 5	Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa	Nieupośledzająca lub nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju	A
§ 34 pkt 6	Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa	Upośledzająca sprawność ustroju	D
§ 34 pkt 7	Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa	Znacznie upośledzająca sprawność ustroju	E

Jak widać, samo uwidocznienie zmian zwyrodnieniowych na zdjęciu rentgenowskim czy w rezonansie magnetycznym (RM / MRI) nie przesądza automatycznie o przyznaniu kategorii D lub E. Jeżeli choroba nie powoduje istotnego ograniczenia ruchomości kręgosłupa, bólów korzeniowych czy ubytków neurologicznych, komisja ma pełne prawo utrzymać kategorię A.

Rzeczywistość pracy Komisji to często decyzja bez badań lekarskich

Wokół pracy WKL narosło wiele mitów. Jednym z najważniejszych faktów, z których niewiele osób zdaje sobie sprawę, jest możliwość wydania orzeczenia bez jakiegokolwiek fizycznego zbadania wnioskodawcy na miejscu.

Zgodnie z § 9 ust. 1 i 4 aktualnie obowiązującego rozporządzenia MON w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej, dopuszcza się możliwość odstąpienia od badania lekarskiego, w przypadku gdy dotychczas zgromadzona dokumentacja medyczna zawiera wynik takiego badania i jest wystarczająca do podjęcia decyzji orzeczniczej.

Co więcej, z treści przepisów wprost wynika, że nawet wywiad lekarski jest już uznawany za badanie, a zakres wszystkich badań, którym musi poddać się wnioskodawca może być dowolnie modyfikowany przez lekarza zasiadającego w Komisji.

W praktyce oznacza to dwie skrajne sytuacje:

1. Słabe przygotowanie: jeśli komisji przedstawi się ubogą, niekompletną dokumentację, komisja może wydać decyzję utrzymującą kategorię wojskową przyznaną podczas pierwszej kwalifikacji, rezygnując z wgłębiania się w analizę schorzeń.

2. Profesjonalne przygotowanie: jeśli do wniosku zostanie dołączona właściwa, wyczerpująca i spójna historia leczenia, zawierająca także wyniki z ostatnich 12 miesięcy, komisja może wydać orzeczenie o przyznaniu kategorii D lub E wyłącznie na podstawie przesłanych dokumentów, oszczędzając zainteresowanemu stresu związanego z dalszymi badaniami.

   
   

Dlatego tak ważne jest, aby dokumentacja medyczna precyzyjnie opisywała dynamikę choroby, czas jej trwania, częstotliwość zaostrzeń, natężenie dolegliwości bólowych oraz stopień, w jakim ogranicza ona codzienne funkcjonowanie i zdolność do wysiłku

Jak prawidłowo sformułować wniosek do WCR?

Inicjując całą procedurę, trzeba pilnować wymogów formalnych. Zgodnie z art. 64 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny, wniosek o zmianę kategorii składa się za pośrednictwem szefa właściwego Wojskowego Centrum Rekrutacji (WCR).

Do wniosku należy dołączyć “zaświadczenie lekarskie” stwierdzające zmiany w stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia wydania ostatniego orzeczenia wojskowego. Brak takiego zaświadczenia, popartego aktualnymi wynikami specjalistycznymi (przeprowadzonymi w okresie ostatnich 12 miesięcy), może skutkować odrzuceniem wniosku albo po prostu niekorzystną decyzją. Zaświadczenie lekarskie nie musi ograniczać się do jednego dokumentu, znacznie lepiej jest przedstawić pełną dokumentację.

Samodzielne dopasowanie swojej historii leczenia do wymogów Wykazu MON bywa niezwykle trudne. Wojskowy Wykaz chorób i ułomności obejmuje ok. 300 przypadków medycznych, a większość z nich posiada własne kryteria i wytyczne interpretacyjne.

Chcesz dowiedzieć się, czy Twoje schorzenie uprawnia Cię do ubiegania się o zmianę kategorii wojskowej? Wypełnij formularz a skontaktujemy się z Tobą.